Öğrenciler, Yüksek Kiraların Gölgesinde Konut Aramayı Sürdürüyor: Ankastre Döşeme İsteyen Mesken Sahibi Var

Üniversite tercih sonuçları açıklandı ve öğrenciler gidecekleri kentte konut arayışına başladı. Kiralarda yaşanan artışın üzerine bir de konut sahiplerinin istekleri eklendi. Konuta ankastre döşeme kaidesi koşan da var, bozuk tuvaleti kendisi kullanmayacağı için tamir ettirmeyen de.

İstanbul’da son dönemde kiralık ev piyasasında büyük bir hareketlilik yaşanıyor. Bilhassa kentsel dönüşüm, pandemi nedeniyle memleketine giden insanların geri dönmesi ve okullarda yüz yüze eğitimin başlamasıyla kiralık meskenlere olan talep süratli bir biçimde yükselmeye başladı. Mesken fiyatlarındaki artışlar ise yüzde 50’lere ulaştı.

Hürriyet gazetesinden Gaye Kobal’ın haberine göre fiyat artışına bir de mesken sahiplerinin şaşırtan istekleri eklenince, öğrenciler keselerine nazaran konut bulamaz hale geldi.

Kiminden kiranın 4 bedeli depozito parası isteniyor, kimine ise ‘eve geçmeden boya-badana yaptıracaksın’ üzere kurallar koşuluyor. Kiralık konut bulmakta zorlanan üniversite öğrencileri artık de bulabildikleri konutlarda, mesken sahiplerinin kuralları zorlayan istekleri ile muhatap oluyor.

Okulların açılmasına sayılı günler kala, toplumsal medyada da öğrenciler yaşadıkları tecrübeleri paylaştı. Depozito haricinde mutfağa ankastre yapılmasını kaide koşan da var, öğrencilerden ‘ayrı ayrı’ kira ya da ‘aidat ücreti’ isteyen de.

Mesken arayıp, konut sahibinin ‘ilginç’ kaidesi ile karşılaşan öğrencilerden birisi de Ethem Göç. Ethem Göç; konut sahibinin, emlakçı komitesi ve depozito haricinde sadece öğrenci oldukları için 5 bin lira fazladan para istediğini anlattı.

‘Eve ankastre döşeyeceksiniz’

Bir diğer öğrenci ise kiralamak istediği konutun sahibinin “Eve ankastre döşeyeceksiniz” şartını koştuğunu söyledi. Toplumsal medyaya yansıyan bir diğer mesken sahibi ‘talebi’ ise kiracıdan konuta girmeden evvel boya-badana yaptırması.

Bir başka şikayet ise konut sahibinin, bozuk tuvalet için öğrencilere “Ben değil siz kullanacaksınız, siz yaptırın” çıkışı.

Öğrencilerin bu haklı şikayetleri ile değerlendirmelerde bulunan İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizamettin Aşa, kimi ihtarlarda bulundu.

Mal sahibinin kanunen lakin 3 aylık kira kıymetinde depozito isteyebileceğini belirten Aşa şunları söyledi:

“Depozito mesken sahibi için kiracı çıkarken iade etmek şartıyla bir teminat olarak kabul edilir. Kiracı meskene bir ziyan vermez yahut abonmanlıklardan doğan bir borç bırakmazsa yani meskeni aldığı üzere teslim ederse depozito da iade edilir. Mal sahibinin depozito istemesi kanunsuz bir şey değil.
Lakin bunun dışında istenilen para yahut mal talebi mutlaka gerçek değil. Mesken sahipleri tarafından tadilatların dayatma olarak kiracıya yaptırılması da doğru değil.”

‘Kişi başı aidat yasal değil’

Olağandışı kira artışlarına da değinen Aşa şu tespitlerde bulundu:

“Serbest piyasa iktisadı olan bir ülkede yaşıyoruz. Bu sebeple mal sahibine kimse ne kadara kiraya vermesi yahut satması gerektiğini dayatamaz. Devlet yalnızca kira artışına bir kota koyabilir. Kira artışları da zati TÜFE’ye endekslendi. Yeniden de mal sahiplerinin kira fiyatlarını çok fazla artırması piyasa şartlarını berbata kullanmak ve fırsatçılık olarak kıymetlendirilebilir.

Bu mevzunun farklı bir boyutu daha var. Mal sahibi meskenini yüksek fiyata diyelim ki kiraladı. Burada düşünmesi gereken kiracı bunu ödemeyi ne kadar sürdürebilir. Yüksek kiraları istemek kıymetli değil, ödeme gücüne bakılınca ödenecek üzere değil. Mecbur kalınıp konutlar tutuluyor fakat bir müddet sonra ödenemeyince sonu icra dairelerinde bitiyor.

İstenilen yüksek kiraların bir müddet sonra ödenemeyeceğinin şuurunda olan mesken sahibi de kiracıya kefil istiyor, fazladan teminat istiyor. Bu tıp fırsatçılıklar kabul edilemez.”

Öğrenciler için kaide koşulan ‘kişi başı aidat’ talebinin de yasal olmadığı belirten Aşa “Kira kontratları bir kontrat ve iki tarafta bunu onaylıyorsa bir dert yok. Lakin bu durumu fırsatçılık olarak kullanıp bir konutta fazla kişi kalıyor diye, kişi başı kira ve aidat alınması da kabul edilemez. Hele ki aidatı kişi başı almak mümkün değil. Burada da müşterek kullanımlarda bir istisna olabilir” diye konuştu.

Öğrencilerin yasal hakları neler?

Mesken sahiplerinin ‘yasal olmayan’ tavırları için yargı yolunu işaret ve İstanbul genelinde yüzde 50’ye kadar artan kira artırımlarının dava konusu olmaya başladığını belirten Avukat Kerem Olcayto ise şu tespitlerde bulundu:

“Öncelikle ‘fazladan’ depozito için Borçlar Kanunu çerçevesinde belirlenmiş sonlar var. Buna nazaran konut sahibi, 3 aylık kira bedelini depozito olarak isteyebilir ancak daha fazlasını isteyemez. Hasebiyle depozito haricinde diğer bir nam altında kiracıdan para da talep edilemez.

Bahisten bağımsız olarak depozito harici bir bedel lakin depozito bedeli konutta kiracı tarafından verilen ziyanı karşılamıyorsa mal sahibi tarafından talep edilebilir. Depozito ziyanı karşılamadı, kiracı da ek para vermeye yanaşmıyor ise zararınızın giderilmesi için yargı yoluyla zararın karşılanmasını isteyebilirsiniz.

Ama bu zararın belgelemesi/kanıtlanabilir olması değerli. Kişi başı kira talep edilmesi hususu da tekrar tıpkı biçimde kanunen kelam konusu değil. Bir dairenin aşikâr bir rayiç kira bedeli vardır ve bedeli odur, hane içinde yaşayan sayısına göre değişiklik gösteremez.

Aidat konusu da aylık alınan sabit bir bedel olduğu içim birebir formda pahalandırmak gerek. Tekrar konutun içine ankastre yapılması üzere mal sahipleri tarafından getirilen talepler, bunun kira bedelinden düşülüp, düşülmemesi üzere konular kiraya veren ile kiracının mutabakatı sonucunda kira mukavelesinde açıkça belirtilmelidir.

Bu üzere tadilatlar kalıcı eser niteliğinde olduğundan ve konuta bedel katacağından kiracının yaptırdığı tadilatın akıbetinin ne olacağını kira mukavelesine açıkça yazması hak kaybına uğramaması için kaide. Bu usul fırsatçı mal sahipleri ve aracılara karşı kiracılar maalesef çaresiz kalıyor ve mecburen bu fahiş isteklere razı oluyorlar.

Oysa bu stil taleplere karşı uyanık davranmalı ve haklarını korumalılar. Temelinde bu şekil hususlar devlet tarafından denetim ediliyor ve bunun gerekli yaptırımları var. ‘Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi’ üzerinden bu işletmeleri şikayet edebilirler tekrar haksız taleplere karşı yargı yoluna gidebilirler.”

  • Leave a Comment